Opvoeden

Opvoeden

Wat betekent opvoeden?

Opvoeden betekent letterlijk het proces waarin een persoon - meestal een kind - wordt gevormd naar de normen en waarden van zijn/haar opvoeder(s) en daarmee meestal naar de voornaamste normen en waarden van de samenleving waarin hij/zij leeft. 


Opvoeden is heel persoonlijk. Het hangt af van de normen en waarden die jij als persoon hebt. Er zijn overigens wel een aantal dingen die in de opvoeding overeenkomen. Iedereen wil het beste voor zijn of haar kind. Je wil dat hij of zij gelukkig is, zelfvertrouwen heeft en straks zonder al te veel moeite de wijde wereld in kan gaan. Opvoeden is erg belangrijk.
Een kind heeft bij de dagelijkse gang van zaken steun van zijn ouders of opvoeders nodig. Zo wordt het kind gesterkt in de ontwikkeling en voelt het kind zich serieus genomen.  

Algemene tips bij opvoeding

  • Aandacht en steun: 
    Elk kind heeft behoefte aan warmte en liefde en aanmoediging. Dit kun je doen door gesprekjes met je kind te voeren en regelmatig dingen samen te doen. Geef een knuffel, compliment of een kleine beloning. Je kind voelt zich gewaardeerd en krijgen een positief zelfbeeld, waardoor het meer zelfvertrouwen krijgt.
  • Regels en grenzen: dit schept duidelijkheid. Probeer duidelijke regels en grenzen te stellen en kom deze zelf ook na. Zorg ervoor dat jij en je partner op één lijn zitten. Wees consequent in het naleven van deze regels en de eventuele consequenties. Wees selectief in de regels. Kijk wat je absoluut niet of juist wel belangrijk vindt: de hele dag ‘nee’ horen is voor niemand leuk.
  • Grenzen en regels naleven: als je kind iets doet wat je niet wil, kun je verschillende dingen doen: praten/uitleggen waarom je dat gedrag niet accepteert, het gedrag verbieden, negeren of je kind apart zetten.
  • Sla je kind niet: Slaan is een vorm van onmacht. Als men niet meer weet wat te doen wordt er soms geslagen. Hier los je niet veel mee op. Belangrijk is dat je het niet zover laat komen. Naast dat het pijn doet, kan het de eigenwaarde en zelfvertrouwen van je kind ernstig schade toebrengen. Je kind leert er bovendien niks van. Pak het probleem aan de voorkant aan of zoek hulp als je niet uit deze situatie kan komen en niet weet hoe je hier mee om moet gaan. Je hoeft je nergens voor te schamen. Soms is het gewoon ook lastig en heb je de tools nodig om er een andere twist aan te geven. Het gaat erom dat je op tijd hulp zoekt en dat je (weer) op een prettige, rustige manier met je kinderen kunt (gaan) communiceren, met wederzijds respect.
  • Negatieve aandacht: als je kind vaak negatieve aandacht vraagt, kan er een trigger zijn in de externe omgeving. Probeer te achterhalen wat er speelt. Misschien gaat er iets niet goed op school of is er een onprettige situatie voorgevallen.


In deze video zie je wat tips die Fiona geeft als je kinderen brutaal gedrag vertonen. 


Verschillende soorten opvoedingen

Opvoeding kun je verdelen in verschillende takken. We lichten er enkelen voor je uit.

Positief opvoeden

Door je kind positief op te voeden, krijgt hij/zij later veel zelfvertrouwen en het bevordert de sfeer thuis. Een positieve opvoeding kun je bevorderen door:

  • Een veilige en stimulerende omgeving te bieden: je kind ontdekt veel en probeert zelf dingen uit
  • Positieve ondersteuning bieden tijdens dagelijkse bezigheden: laat regelmatig horen hoe goed je kind bezig is en moedig ze aan om zelf dingen te ontdekken
  • Realistische verwachtingen te hebben: vraag niet te veel van je kind: hierdoor kan hij/zij onzeker worden en wangedrag vertonen. Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen tempo
  • Een aansprekende discipline hanteren: Zorg voor duidelijkheid en voorspelbaarheid. Geef op een heldere manier instructies, maak duidelijke regels
  • Goed voor jezelf zorgen: als moeder heb je ook je eigen wensen en behoeften. Luister hiernaar! Hierdoor kun je consequent zijn en meer geduld opbrengen.  
  • Maak tijd vrij voor jezelf, dan kun je makkelijker op de juiste moment onverdeelde aandacht geven aan je kind

 

Financiële opvoeding

Wanneer kinderen voor hun 12e levensjaar leren omgaan met geld, weten zij later financieel hun weg beter te vinden. 

  • Zakgeld: met zakgeld kunnen kinderen zelf iets kopen of voor iets sparen. Maak hier duidelijke afspraken over, zoals wanneer je kind het geld krijgt, waaraan hij het uit mag geven, wanneer het zakgeld wordt verhoogd. Het wordt afgeraden om zakgeld als straf- of beloningsmiddel in te zetten.
  • Sparen: je kunt een spaarrekening openen voor je kind. Hier kan later bijvoorbeeld de studiekosten worden betaald. Ook kun je je kind het belang van sparen in laten zien. Je kunt een leuke spaarpot kopen, afspreken dat een deel van het zakgeld, verjaardagsgeld etc. daarin gaat. Als de spaarpot vol zit of er een bepaald bedrag is bereikt, kun je het samen met je kind op de bank zetten.

 

Rust, reinheid en regelmaat

Rust, reinheid en regelmaat. Het zijn woorden die je vaak hoort als het over opvoeding gaat. Maar waarom zijn deze drie pijlers zo belangrijk?

Rust

Rust zorgt voor gezond opgroeien. Tijdens het slapen verwerken kinderen wat ze die dag mee hebben gemaakt. Ze krijgen voldoende rust, zodat ze de volgende dag weer fris kunnen beginnen. Ook een rustige omgeving is belangrijk. Zorg ervoor dat er niet te veel speelgoed ligt, zodat ze het overzicht kunnen bewaren en het speelgoed straks makkelijker op kunnen ruimen. Zet niet de hele dag de televisie of radio aan. Zorg ervoor dat je huis niet al te rommelig is en benader je kind op een rustige manier. 

Reinheid

De leefomgeving van je kind hoort schoon te zijn. Naast zelf het huis schoonmaken, kun je je kind er ook bij betrekken. Leer hem/haar een aantal regels met betrekking tot hygiëne, bijvoorbeeld om de handen te wassen na het buitenspelen, poepen, plassen en voor het eten en slapengaan. Vertel je kind welke delen van het lichaam hij/haar dagelijks moet wassen, zoals het gezicht, onder de oksels, schaamstreek, billen en voeten. Laat hem/haar regelmatig schoon ondergoed en kleding aantrekken.

Leer je kind met verkoudheid om in de elleboog te hoesten of niezen.

Regelmaat

Het is voor een kind belangrijk te weten waar het aan toe is. Dit geeft hem/haar houvast en zekerheid. Daarom kun je het best van tevoren vertellen wat jullie vandaag gaan doen.

Het is aan te raden om een vast dagelijks patroon aan te houden. Dit betekent elke dag op dezelfde tijden opstaan en naar bed, naar school, eten, douchen, etc.

 

Gezonde opvoeding

Een gezonde opvoeding betekent dat je bewust bent van hoe de gezonde maaltijden van je kind eruitzien en dat je kind regelmatig beweegt.

Voeding

Houd vaste tijden aan voor de eetmomenten. Probeer zoveel mogelijk samen te eten. Dit is veel gezelliger én het zorg ervoor dat je kind jullie goede tafelmanieren leert.

De eetmomenten bestaan uit: ontbijt, tussendoortjes, lunch, avondeten en drinken. Zorg voor voldoende afwisseling tussen de voedingsmiddelen. Raadpleeg hierbij de schijf van vijf.

Het ontbijt wordt gezien als het belangrijkste eetmoment van de dag. Na een gezond ontbijt kan je kind geconcentreerd aan de slag gaan op school. Een gezond ontbijt kan bijvoorbeeld bestaan uit volkoren boterhammen, yoghurt met muesli, pap, etc.

Bij gezonde tussendoortjes kun je denken aan fruit, groenten en volkoren crackers. Ongezondere tussendoortjes zijn chips, koekjes. Bewaar deze ongezonde tussendoortjes voor het weekend, zodat ze extra speciaal zijn! Beperkt het aantal tussendoortjes tot vier keer per dag.

Tijdens de lunch krijgt je kind weer nieuwe energie. Lunch kan bestaan uit volkoren boterhammen met beleg. Probeer voor beleg te kiezen uit de schijf van vijf, zoals 100% pindakaas, zuivelspread, hummus etc. Het is ook lekker om daar wat rauwe groenten bij te doen, zoals komkommers of worteltjes.

Bij het avondeten kun je voor basisschoolkinderen de volgende richtlijnen aanhouden:

  • 50 – 100 gram vleeswaren, ei, vis, peulvruchten of vleesvervanger
  • 150 – 200 gram groenten (ongeveer twee tot vier eetlepels)
  • 2 tot 4 aardappels of 2 tot 4 opscheplepels rijst, pasta, etc.

Bewegen

Bewegen is belangrijk bij de ontwikkeling en is ook als je volwassen bent aan te raden.  Het is voorkomt overgewicht en verlaagt het stressniveau. Een stukje beweging kun je ook meenemen in de opvoeding. Denk hierbij aan sport en (buiten)spelen. Het is aan te raden om je kind minimaal één uur per dag matig tot intensief te laten bewegen.

Buitenspelen 

Tijdens het spelen leren kinderen niet alleen dat ze rekening moeten houden met anderen, maar het is ook bevorderlijk voor de motorische ontwikkeling en de taal. Doe zelf spelletjes met ze, zoals tikkertje en verstoppertje of zet een keer een speurtocht op. Als je kind wat ouder is, dan zal hij/zij alleen met vrienden en vriendinnetjes in de buurt kunnen spelen.

Een aantal voordelen van buitenspelen op een rijtje:

  • Spelen is bevorderlijk voor de motorische ontwikkeling en taal
  • Je kind wordt socialer: ze leren zich in andere kinderen in te leven
  • Kinderen krijgen door de zon vitamine D, waardoor hun botten en gebit versterkken
  • Kinderen slapen en eten beter
  • Het speelgedrag in de natuur is gevarieerder en creatiever dan wanneer ze binnenspelen
  • Je kind leert risico’s in te schatten en zijn/haar eigen grenzen te verleggen


Tips om je kind buiten te laten spelen

  • Geef zelf het goede voorbeeld! Kinderen leren van wat jij doet, dus ga zelf regelmatig naar buiten
  • Laat je kind op vaste momenten buiten spelen. Op deze manier komt het in hun dagelijkse routine
  • Laat je kind ook bij slecht weer buiten spelen: op kou en regen kun je je kleden
  • Onderneem samen activiteiten: organiseer een speurtocht, maak een lange wandeling in de natuur of ga picknicken
  • Laat je kind buitenspelen met “binnen speelgoed”, zoals Lego of ga buiten knutselen
  • Speel samen met je kind tikkertje of verstoppertje
  • Zorg voor kleding dat tijdens het buitenspelen vies mag worden en kapot mag gaan
  • Laat je kinderen met buurtgenootjes spelen. Als hij/zij oud genoeg is, kan je kind samen met hen in de buurt spelen

 

Als je kind oud genoeg is om “alleen” buiten te spelen, is het handig om deze tips te gebruiken:

  • Maak duidelijke afspraken, bijvoorbeeld om hoe laat je kind thuis moet komen
  • Maak duidelijk tot waar je kind mag komen, bijvoorbeeld niet verder dan de speeltuin
  • Neem scénario’s door. Vertel wat je kind moet doen als hij lelijk valt, bijvoorbeeld door bij een vriendje thuis aan te bellen of door naar huis te bellen
  • Leer je kind jouw mobiele nummer uit het hoofd. Zo kan hij/zij je altijd bellen als het nodig is
  • Neem af en toe een kijkje of je kind op de afgesproken plek is en of het allemaal goed gaat
  • Geef complimenten als het buitenspelen goed is gegaan
  • Neem maatregelen als het minder goed is gegaan, bijvoorbeeld als je kind toch stiekem de weg is overgestoken. Ga dan bijvoorbeeld weer samen met hem/haar naar buiten
  • Blijf bij je eigen afspraken. Iedereen voedt zijn kind op zijn eigen manier op. Zo kan bijvoorbeeld een vriendje iets meer vrijheid hebben in het buitenspelen. Blijf vooral bij je eigen gevoel. Leg je kind uit dat bij iedereen weer eigen regels gelden en dat deze regels bij jullie hoort
  • Vertrouw niet te veel op een mobiele telefoon. Veel kinderen hebben tegenwoordig een mobiel, maar ze weten niet altijd de verantwoording te nemen. Zo kan je kind zijn telefoon ergens vergeten, of de telefoon niet horen als je een keer belt. Zorg daarom voor duidelijke afspraken, zodat je zelf kunt kijken op de afgesproken plek.

Sporten

Ook sporten is goed voor de beweging en de conditie. Een bijkomend voordeel is dat bijvoorbeeld een sportclub goed is voor de sociale contacten van je kind. Leer je je kind vroeg kennis maken met verschillende sporten, dan heb je een grote kans dat hij/zij sporten leuk gaat vinden en ook op latere leeftijd blijft sporten.

Tips om je kind te laten sporten

  • Ga zelf sporten: zo geef je het goede voorbeeld
  • Laat je kind met een vriendje of vriendinnetje naar een sportclub gaan
  • Neem je kind mee naar verschillende trainingen om met de sport kennis te maken
  • Laat je kind zelf een sport kiezen

Lid worden van een sport kost geld. Leg je kind uit dat hij/zij niet zomaar kan stoppen met een sport. Indien je zelf niet over de financiële middelen beschikt, is het interessant om te kijken of je gemeente een subsidieregeling heeft.


Bronnen

https://www.opvoeden.nl/rust-reinheid-en-regelmaat-432/
https://www.oudersvannu.nl/kind/spelen/buitenspelen-belangrijk/
https://www.sportenspelmateriaal.nl


Reactie plaatsen
arrow_drop_up arrow_drop_down